Türkiye’de İdeolojik Bölünme Değil, Zihinsel Koordinat Ayrışması Var Türkiye uzun süredir ideolojik kutuplaşmayı tartışıyor. Sağ–sol, muhafazakâr–seküler, yerli–küresel… Fakat gözden kaçan daha derin bir kırılma var: Bu ülkede artık ideolojiler değil, zihinsel koordinatlar ayrışıyor. “İnsan bulunduğu şehirde değil, referans aldığı merkezde yaşar.” Bugün Türkiye’de gençler aynı sokakta yürüyebilir ama aynı zihinsel haritada yaşamıyor olabilir. Sorun tam da burada başlıyor. Zihinsel Koordinat Nedir? Zihinsel koordinat; bireyin dünyayı anlamlandırırken referans aldığı kültürel, dijital ve değer merkezidir. Bir genç İstanbul’da yaşıyor olabilir ama gündemini New York’tan, estetik anlayışını Seul’den, politik duyarlılığını Berlin’den, ekonomik hayalini Silikon Vadisi’nden alıyorsa… Onun zihinsel koordinatı artık Türkiye merkezli değildir. Bu bir beyin göçü değildir. Bu bir zihinsel yön değişimidir. “Göç eden beden değildir; göç eden referans sistemidir.” Türkiye’de Dört Zihinsel Blok Bugün Türkiye’de gençlik homojen değil. Aynı ülke içinde dört ayrı zihinsel blok oluşuyor. 1. İstanbul Gençliği: Küresel Dijital Blok İstanbul, Türkiye’nin fiziksel değil, zihinsel küreselleşme kapısıdır. İngilizce içerik tüketim oranı yüksek, küresel popüler kültürle senkronize, dijital ekonomiye entegre, ulus-devlet kimliğinden ziyade bireysel kimlik vurgusu güçlüve bu gençlik için dünya “uzak” değil, “eş zamanlıdır”.Fakat burada kritik soru şudur: Küresel bilinç artışı mı yaşıyoruz, yoksa yerel aidiyet çözülmesi mi? “Küreselleşme, zihni büyütebilir; ama kökü zayıflatırsa rüzgâr ilk fırtınada yön değiştirir.” 2. Anadolu Muhafazakâr Gençliği: Kimlik Temelli Blok Anadolu’nun muhafazakâr gençliği ise daha güçlü bir kimlik referansına sahip. Aile ve inanç merkezli yapı, milli değer vurgusu, geleneksel toplumsal aidiyet ve bu blok, küresel kültürel akışa karşı daha dirençlidir. Ancak risk şudur: Eğer kimlik savunma refleksi düşünsel üretimle desteklenmezse, savunma duygusal kalır. “Kimlik korunarak güçlenmez; üretilerek güçlenir.” 3. Üniversite Çevreleri: Transnasyonel Değer Bloğu Üniversite gençliği ayrı bir koordinat oluşturuyor. Evrensel insan hakları dili, küresel akademik referanslar, ulus ötesi dayanışma vurgusu, eleştirel düşünce önceliği ve bu blok, ulusal kimlikten ziyade küresel normlara yaslanıyor. Bu durum bir zenginlik olabilir ama ortak gelecek tahayyülü koparsa risk başlar. “Uluslararası olmak, ulussuz olmak değildir.” 4. Taşra Gençliği: Algoritmik Popülizm Bloğu En kritik ve en az konuşulan kesim budur. Bilgiye erişim büyük ölçüde sosyal medya üzerinden, siyasi algı kısa video içeriklerinden şekilleniyor, tepkisel ve duygusal mobilizasyon yüksek, derinlikten ziyade hız öncelikli ve bu gençlik ideolojik değil, algoritmik yönlendirmelere açık bir zemindedir. “Algoritma, ideolojiden daha hızlı çalışır.” Burada mesele sağ–sol değil. Mesele, kimin ekranı kontrol ettiğidir. Beka Tartışması Neden Yeni Zemine Taşınmalı? Türkiye’de “beka” genellikle sınır güvenliği, askeri tehdit ve jeopolitik risk üzerinden tartışılıyor. Evet bu son derece önemlidir fakat asıl soru şu olabilir: Bir ülke fiziksel olarak bir arada kalabilir ama zihinsel olarak dağılırsa ne olur?  Zihinsel koordinat ayrışması derinleşirse: Ortak gelecek vizyonu zayıflar, stratejik kararlar toplumsal karşılık bulmaz, devlet politikaları farklı zihinsel merkezlerde farklı anlamlar üretir, milli projeler ortak heyecan üretmez. “Toprak kaybı haritada görünür; zihin kaybı istatistiklerde görünmez.” Gerçek beka meselesi belki de tam burada yatıyor. Bu Bir İdeolojik Bölünme Değil Buradaki ayrışma sağ–sol ayrımı değildir. Bu, farklı haber akışlarına, farklı referans sistemlerine, farklı gelecek tahayyüllerine sahip gençlik kümeleridir. Bir blok için başarı Silikon Vadisi’dir. Bir blok için milli teknoloji hamlesidir. Bir blok için küresel adalet söylemidir. Bir blok için viral görünürlüktür. Hepsi aynı ülkede ama farklı zihinsel merkezlerde yaşıyor. Çözüm: Zihinsel Egemenlik Perspektifi Peki ne yapılmalı? Öncelikle teşhisi doğru koymalıyız. Bu mesele gençleri suçlama meselesi değildir. Bu mesele zihinsel koordinat inşası meselesidir. Ortak gelecek tahayyülü üretmek milli vizyonu evrensel dille anlatmak, küresel entegrasyonu kimlik çözülmesine dönüştürmemek ve algoritmik okuryazarlığı güçlendirmek. “Zihinsel egemenlik, sınırdan önce başlar.” Eğer bir ülke kendi gençliğinin referans merkezini kaybederse en güçlü savunma sistemi bile stratejik uyum üretemez. Son Soru: Türkiye’nin Geleceği Hangi Koordinatta İnşa Edilecek? Türkiye artık ideolojik fay hatlarını değil, zihinsel koordinat haritasını konuşmak zorunda çünkü mesele şu:Yeni nesil Türkiye’de yaşıyor peki zihni nerede? “Bir millet, geleceğini ortak bir merkezde düşünemiyorsa; yarını ortak bir iradeyle kuramaz.” Bu soruyu sormadan yapılacak her beka tartışması eksik kalacaktır. Zihinsel koordinat kayması, Türkiye’nin görünmeyen dönüşümüdür ve bu dönüşüm anlaşılmadan, gelecek inşa edilemez.